سیاحان و دیپلمات های اروپائی که در روزگار گذشته به ویژه در دوره قاجار به ایران آمدند به این نکته اشاره کرده اند که ایرانیان به دو دسته تقسیم می شوند ۱)ایرانی های شاعر ۲) ایرانی های شعر دوست، این نکته امروزه مصادیق بسیار دیگری را از جمله سیاست. فوتبال و . . . را پیدا کرده است که شاید با وجود حدود ۷۰۰۰۰ وبلاگ و میلیون ها خواننده آن و کسب رتبه سوم جهان و اول در خاورمیانه در وبلاگ نویسی بتوان وبلاگ و وبلاگ نویسی را از جمله ی مصادیق این نکته بر شمرد.
در اوایل دهه ی ۷۰ شمسی پدیده ای تازه به نام اینترنت هم پا به ایران گذاشت که ابتدا بسیار محدود و در اختیار افراد و مکان های خاصی بود که شاید اگر دولت آقای خاتمی روی کار نمی آمد و این دنیای مجازی را گسترش نمی داد به همان صورت باقی می ماند چرا که هنوز هم، بسیاری تفکر، وجود دارد که از گسترش و همه گیری این پدیده می ترسند و در هر فرصت برای سنگ اندازی استفاده می کنند. اما اینترنت در ایران نیز مانند تمام دنیا با تمام خوبی ها و بدی هایش با سرعت سرسام آوری گسترش یافت و به جزء جدایی ناپذیر هر دستگاه کامپیوتری در ایران تبدیل گشت. اینترنت با ارائه امکاناتی نظیر دسترسی به میلیارد ها صفحه انواع اطلاعات، نرم افزار های پست الکترونیک، امکان برقراری ارتباط صوتی، تصویری و نوشتاری و . . . برای انسان دنیای جدیدی به نام دنیای مجازی به وجود آورد. اما یکی از بسیار امکانات این دنیای بی در و پیکر مجازی فضای وب است که با اندکی تغییرات به وبلاگ تبدیل می شود.
وبلاگ چیست؟ weblog به وب سايت يا homepage اي مي گویند كه شامل نوشتههای شخصی يک نفر راجع به چيزها و نكات جالبی كه میبيند يا به آنها فكر میكند هست. یک وبلاگ دارای مشخصات اصلی زیر است:
۱) ایجاد یک وبلاگ بسیار آسان و اغلب رایگان است.
۲) وبلاگ رسانه تعاملی است.
۳) تداوم و روز آوری
۴) ایجاز و ساده نویسی
۵) امکان استفاده از لینک صدا و تصویر
۶) انتشار وسیع
وبلاگ تارنمايی است که يادداشتهای شخصی و گاهبهگاه يک فرد را در بر میگيرد. به عبارتی، وبلاگ محلیست که فرد آرای خود را بدون واسطه مستقيماً در آن منتشر میکند. البته استثنا نيز در اين رابطه وجود دارد که آن وبلاگهای گروهی است. از لحاظ ساختار، وبلاگ شامل یک صفحهی اينترنتی است که بسته به خواست گردانندهی آن، يک يا چند يادداشت –به ترتيب تاريخ نشر و از بالا به پايين- بر آن قرار میگیرد. با انتشار هر يادداشت جديد، آخرين يادداشت خود به خود به آرشيو منتقل میشود. برای ساخت وبلاگ، سرويسدهندگان فراوانی خدمات ارائه میکنند که شماری از آنها رايگان هستند. برای يافتن آنها کافی است که واژهی Weblog را در جستجوگرهای اینترنتی جستجو کرد.
به طور کلی مفهوم وبلاگ سه چیز است: تداوم، ایجاز و فرد محوری بودن آن
وبلاگ نویسی نوعی روزنامه نگاری پست مدرن و به قول ظریفی از روزنامه نگاران ایرانی وبلاگ جانشین پر قدرت شبنامه هاست.
کارکردهای آموزشی و پژوهشی وبلاگ
● دسترسی به مخاطب بیشتر
وبلاگ وسیله ای برای دسترسی به مخاطب بیشتر است. برخلاف نشریات علمی و تحقیقاتی که مخاطبانی خاص دارند، وبلاگ امکان دسترسی به مخاطبانی متفاوت و بیش از یک گروه خاص از متخصصان را فراهم میکند و نویسنده را از نقطه نظرهای مختلف آگاه کرده و موجب غنی شدن دانش و اطلاعات میشود. از آنجا که بسیاری از علوم چند رشته ای بوده و با رشته های مشابه خود پیوندهایی دارند، این قابلیت باعث نزدیکتر شدن اندیشمندان علوم مختلف با یکدیگر شده و میتواند بینشهای جدید ایجاد کند.
وبلاگ وسیله ای برای ارتباط محقق امروزه با دنیای خارج است.
● بازخورد سریع
وبلاگ به شما امکان میدهد تا بازخورد افکار و اندیشه ها خود را بسرعت دریافت کرده و ارتباط متفاوتی با مخاطبان نوشته های خود برقرار کنید. برخلاف مقالات دانشگاهی سنتی که زمان طولانی تا انتشار و دریافت نقد و نظرهای دیگران شما را در انتظار میگذارند و چه بسا دیگر موضوع برای خود شما نیز کهنه شده باشد، وبلاگ نویسی به شما امکان میدهد تا لحظه به لحظه افکار و نظرات خود را در معرض نقادی قرار داده و بنابراین موجبات پویایی اندیشه های شما را فراهم می آورند. وبلاگها برای اشتراک اندیشه ها نوشته میشوند و نه صرفا برای نشان دادن آنها. صاحب وبلاگ سیبستان مینویسد: " کتاب نوشتن دربستن است به روی خود به مدت يک سال و دوسال و گاه هفت و هشت سال. و در تنهايی با خود گفتگو کردن است. وبلاگ نوشتن، گفتگو با جمع است و نوشتن در حضور جمع. آرامشی است در حضور ديگران. اين بکلی يک ويژگی جديد است. وانگهی چون وبلاگ از يک نظر "با ديگران" نوشته می شود هميشه درک به روزتری از خواننده به نويسنده می دهد. بسيار کتابها هست که نويسنده برای دريافت نقد و نظری و واکنشی بايد ماهها صبوری کند و گاه به دلايلی که می دانی و می دانيم نويسنده هرگز نقدی بر اثر خود نمی بيند. اما وبلاگ محل دايمی نقد است. اين نيز کاملا تازه است."[۳]
امکان نظر دادن بصورت ناشناس سبب میشود تا افراد به راحتی و بدور از ملاحظات شخصی نظر خود را ارائه دهند.
● حفاظت از اندیشه ها
وبلاگ حافظ اندیشه ها و افکار شماست. در بسیاری از مواقع افکاری بسوی ما می آیند که نمیدانیم چگونه آنها را منتشر کرده و دیگران را در آن سهیم نماییم. گاهی این افکار در قالب کتاب و مقاله نمی گنجد چرا که آنقدر وسیع نیست که بشود به آن متنی این چنینی اختصاص داد و جای دادن آن در نوشته ای دیگر نیز بخاطر عدم همگونی با کل موضوع نیز امکان ندارد[۴]. بسیاری از اندیشه ها به همین دلایل فوق هرگز منتشر نمیشوند.امکان نوشتن فوری وبلاگها افراد را قادر می سازد تا فارغ از اسلوبهای نگارش علمی و صرف وقت برای یک نوشته شسته و رفته ، افکار خود را بسرعت منتشر نموده و بنابراین ثبت و ضبط نمایند. در وبلاگ میتوانید خلاصه مذاکرات علمی خود با دیگران را نیز منعکس نموده و بدین ترتیب از فراموش شدن آنها جلوگیری نمایید. وبلاگها موجبات جریان دائمی افکار را فراهم می آورند.
● دسترسی دائمی
با اتصال به اینترنت، در هر لحظه و هر مکان میتوانید به وبلاگ خود دسترسی داشته و نگران از دست رفتن منابع و اطلاعات پژوهشی خود در فایلها و دیسکهای کامپیوتری نباشید. نگارنده فهرست منابع مورد استفاده پایان نامه خود را در یک وبلاگ قرار داده است تا هم در وقت افرادی که در این زمینه خاص تحقیق میکنند صرفه جویی نماید و هم اینکه همیشه به آنان دسترسی داشته باشد. وبلاگ به شما اجازه میدهد تا فارغ از مکان فیزیکی خود مطالب مورد نظر خود را منتشر کنید. نیاز نیست که حتما در محل کار خود باشید تا بتوانید مثلا گزارش کنفرانسی را که هم اینک حضور دارید منعکس سازید.
● تمرین نوشتن
یکی از مهمترین مشکلات دانشجویان تحصیلات تکمیلی نوشتن پایان نامه است. برای برخی آنقدر کابوس پایان نامه هول برانگیز است که عطای مدرک را به لقایش بخشیده و تحصیل خود را نیمه کاره رها میکنند. ریشه این مشکل در عدم عادت به نوشتن دانشجویان است که خود ریشه از سیستم آموزشی ما گرفته و بررسی آن مجال بیشتری می طلبد ولی بطور خلاصه از آنجا که سیستم آموزشی ما عادت به نوشتن را در دانش آموزان نهادینه نمیکند- تنها درسی که دانش آموز موظف به نوشتن است انشا است که آن هم جدی گرفته نمیشود- در مرحله ای که دانشجو مجبور به نوشتن میشود فشار عظیمی را متحمل میشود. وبلاگ نویسی به دانشجویان تحصیلات تکمیلی کمک می نماید که از آغاز کار پژوهشی خود مرحله به مرحله تمرین نوشتن نموده و از موکول نمودن نوشتن پایان نامه به مراحل پایانی اجتناب نمایند. همانطور که صاحب وبلاگ سیبستان مینویسد وبلاگ خیلی ها را نویسنده کرده است.
● ذخیره و بازیابی دانش و اطلاعات
آرشیو وبلاگ امکان بایگانی مطالب و بازیابی مجدد آنها را بدست میدهد و میتواند نقش یک بانک اطلاعات را برای وبلاگ نویس ایفا کند. بسیاری وبلاگها لوگوی گوگل را در وبلاگ خود تعبیه نموده اند که به خواننده اجازه میدهد تا کل مطالب وبلاگ را برای یک موضوع خاص جستجو نماید.
● پرهیز از دوباره کاری
وبلاگها به افراد کمک میکنند تا جایگاه موضوع مورد تحقیق خود را در دنیای پژوهش دریافته و از انجام تحقیق تکراری اجتناب نمایند.
● گردآوری مهم ترین، مرتبط ترین و روزآمدترین منابع در یکجا
همانطور که ذکر شد یکی از مشخصه های اصلی وبلاگها استفاده از لینک در آنهاست. معمولا در قسمتهای کناری- سمت چپ وبلاگهای فارسی و سمت راست وبلاگهای انگلیسی- وبلاگها فهرستی از لینکها به وبلاگها یا وب سایتهای مرتبط با موضوع وبلاگ دیده میشود. به این لیست بلاگ رول میگویند. از آنجا که این فهرست معمولا فیلتر شده و شامل بهترینهاست، نقطه شروع خوبی برای افرادی است که در آن حوزه خاص تحقیق میکنند و آنها را از سرگردانی در اینترنت و صرف وقت برای کاوش و بازیابی منابع معتبر نجات میدهد. علاوه بر آن برای خود وبلاگ نویس نیز کلید دستیابی به منابعی است که مرتب با آنان سروکار دارد که بجای بوک مارک کردن در کامپیوتر که فقط از طریق همان کامپیوتر قابل دسترسی است همیشه در دسترس است.
لینکهای درون متنی هم معمولا ارجاع به مطلبی هستند که وبلاگ نویس در مورد آن بحث میکند. لینک میتواند به صفحه ای از کتابی در آمازون باشد یا به وبلاگ و وب سایتی دیگر. برخلاف متون سنتی دانشگاهی که ارجاعات آنان براحتی قابل دستیابی نیست، وبلاگ اجازه دسترسی سریع به منبع را فراهم میکند.
● روزآمد نمودن دانش و ا طلاعات
استادان و فرهیختگان میتوانند از طریق وبلاگ خود دانشجویان را در جریان آخرین اطلاعات و تحولات روز مطلع نمایند. در سیستم سنتی آشنایی با علم روز معمولا با تاخیر صورت میگیرد. ضعف زبان انگلیسی باعث میشود که منابع فارسی تنها منبع دسترسی افراد به اطلاعات باشد و متاسفانه این منابع نیز با تاخیر چاپ میشوند و به همین دلیل است که گاهی موضوعی که در دنیای غرب در حال کهنگی است تازه به مشام دانشجویان و تحصیلکردگان ایرانی می رسد. علاوه بر آن، فارغ التحصیلانی که جذب بازار کار شده نیز نیاز به روزآمد نمودن دانش خود دارند. وبلاگها میتوانند فاصله دانشگاههای تهران و شهرستانها را کم نموده و به همه افراد امکان بهره مندی از محضر استادان گرانقدر را فراهم نمایند. دکتر یونس شکرخواه استاد ارتباطات با استفاده از وبلاگ دانشجویانش را در جریان دانش روز قرار داده و به سوالات آنان پاسخ میدهد.
وبلاگ نویسی در ایران با نوشتن نخستین پست توسط سلمان جریری - نویسنده وبلاگ سلمان که در آن زمان دانشجوی ۲۱ ساله ای بود - در تاریخ ۱۶/ شهریور ماه /۸۰ و به روایتی دیگر در تاریخ ۱۴/ ابان ماه / ۸۰ توسط حسین درخشان -روزنامه نگار- که یکی از نخستین پیشگامانان استفاده از اینترنت در ایران بود و در حال حاضر وبلاگ من- سردبیر را می نویسد با اینترنت دیال آپ - اینترنت ذغال- آغاز شد و گسترش یافت تا امروز که بنا به آمار ۷۰۰۰۰ صفحه وبلاگ به زبان فارسی به غیر از وب سایت ها نوشته می شود که از این تعداد حدود ۷۰٪ این وبلاگ ها توسط ایرانیان داخل کشور و بقیه توسط ایرانیان خارج از کشور نوشته می شود. محتوای بسیاری از این وبلاگ ها مسائل اجتماعی و روزانه نویسی ( خاطرات شخصی ) و تعدادی هم به مسائل سیاسی می پردازند که باز هم به گواهی آمار این نوع اخیر بیشترین بازدید کننده را دارند. از وبلاگ ها گاه برای ارائه ی مسائل علمی و یا رواج فرقه ها و عقاید خاص مذهبی نیز استفاده می گردد. این وبلاگ ها با چند میلیون خواننده ادعای بالای ما را مبنی بر اینکه ایرانی ها به دو دسته تقسیم می شوند را قوت می بخشد، دسته اول وبلاگ نویسان و دسته دوم خوانندگان وبلاگ. درست است که میانگین گروه سنی دو دسته ی بالا را جوانان تشکیل می دهند اما مگر این جوانان ایرانی نیستند و حتی می توان گفت بسیاری از میان سالان و روشنفکران ایرانی نیز جزء این دو دسته قرار می گیرند که از بزرگان این عرصه هستند.
با گسترش روز افزون وبلاگ های فارسی در اوایل دهه ی ۸۰ شمسی، شرکت های ایرانی نیز به جمع ارائه دهندگان امکانات ویلاگ نویسی پیوستند تا فضای وبلاگ از مصادیق زندگی جوان ایرانی محسوب شود. فضائی که به نویسنده آن این امکان را می دهد که فارغ از تمام ترس ها و کنترل ها و سانسور ها ذهنیات خود را به دیگران ارائه دهد. این فضا در ایران منجر به مستعار نویسی گسترده ای شد که از لحاظ جامعه شناسی و روان شناسی دارای ابعاد گوناگونی می باشد.
دنیای مجازی با ارائه ی فضای وبلاگ گونه ای جدید از فضای نوشتاری را به انسان و به ویژه انسان ایرانی که در فضایی بسیار بسته و دارای خط قرمز های فراوان رشد پیدا کرده است هدیه می دهد که گاه بسیار افسار گسیخته و تابو شکن می گردد، فردی که در فضا های معمول و واقعی ارتباطاتش تمام رفتار های خود را کنترل می کند یا حداقل تحت کنترل می بیند به یکباره در فضای وبلاگستان به فردی متفاوت و دارای رفتاری که خود نیز گاه از بروز آن توسط خود متعجب می گردد، تبدیل می شود. در مورد رابطه ی فضای فیزیکی و فضای مجازی و رابطه قدرت و اقتدار گمان می کنم که زمانی که بدن از رابطه ی رو در رو حذف می گردد و رابطه ی قدرت هم کاملا تغییر می کند در رابطه ای کتبی و مجازی ( مانند وبلاگ نویسی ) زمانی که شخص از اقتدار بدن خود رها می شود تعاملش با دیگران متفاوت می گردد. این تجربه را فکر می کنم که تمام وبلاگ نویسان داشته اند که بخی از آنان این خود را کنترل کرده و خط قرمز های خاص خود را دارند، برخی دیگر با کنترل خود ترجیح را بر این داده اند که از این فضا برای بیان همین تابو ها استفاده کنند و دسته ی آخر نیز متاسفانه هنوز اندر خم یک کوچه اند.
وبلاگ ها گاه دارای پست هایی با حجم بالا گاه دارای پست هایی با حجم های بسیار کم و به اصلاح مینیمال هستند. وجود امکان نظر سنجی از خوانندگان تعاملی گاه خوب و گاه بد را همراه با دعواهای لفظی ایجاد می کند که در فضای وبلاگ فارسی به علت تربیت خاص این دوران و دوران های گذشته و عدم تحمل نظرات مخالف نوع دوم بسیار بیشتر است.
فضای وبلاگ های فارسی روز به روز و البته با سرعت کم به سمت حرفه ای شدن و استفاده برای بهتر شدن فضا های زندگی واقعی و مجازی استفاده می گردد. این فضا با گسترده گی بسیار خود و امکان دسترسی در تمام نقاط دنیا کارکرد های تبلیغی و اعتراضی بسیاری دارد که از جمله ی اینها می توان به اعتراض به فیلترینگ، تغییر نام خلیج فارس، فیلم ۳۰۰ و . . . اشاره کرد. همچنین می توان به استفاده ی تبلیغاتی کاندیداهای آخرین دوره ریاست جمهوری اشاره کرد که هر کدام وبلاگی از آن خود و وبلاگ هایی از آن طرفدارانشان داشتند. وبلاگ نویسان برای خود بازی ها و فضا های تعاملی خاصی را ایجاد کرده و با هم در ارتباط قرار می گیرند و حتی این تعاملات به جشنواره ها و مسابقات وبلاگ نویسی نیز منجر شده اند که امر مبارکی است.
امروزه مردان سیاست در ایران با تناقضی عجیب به این پدیده می نگرند، عده ای چون آقایان خاتمی و ابطحی ( نخستین روحانی وبلاگ نویس ) و بسیاری از مدیران و نمایندگان مجلس خود وبلاگ نویس شده و از این فضا استفاده می کنند و بسیاری دیگر سعی در محدود و تنگ کردن این فضا دارند.
در آستانهی ورود به پنجمين سال پاگيری وبلاگ فارسی، آنچه امروز از وبلاگ میبينيم با تعريف و ذهنيت اوليهی آن فرسنگها فاصله دارد. امروزه وبلاگ تنها يک "دفترچه يادداشت شخصی" نيست، بلکه علاوه بر آن، محلیست برای بازتاب انديشه در حوزههای مختلف که بسياری از اهل قلم و سياست را به خود جذب کرده است. ورود روزافزون اهل فکر و سياست، به اين حوزه وزن و رونق بیسابقهای بخشيده است. امروز، وبلاگشهر فارسی بیش از هفتاد درصد از توليد زبان فارسی در پهنهی اينترنت را در يد خود دارد. در واقع همين توليد بالا بود که شرکت ماکروسافت را وادار کرد تا در خدمات بعدی خود (بعد از 2003) زبان فارسی را نيز جزو زبانهای تکنولوِژيک بهشمار آورد. شمار مخاطبانی که وبلاگهای فارسی جذب میکنند، از لحاظ تعداد با ديگر تارنماها قابل مقايسه نيست؛ امروز وبلاگهایی که بيش از دههزار بازديدکننده در ماه دارند فراوان به چشم میخورند. از لحاظ تعداد و طبق آمار چند موسسهی بينالمللی، وبلاگ فارسی در مقام سومین گروه زبانی در جهان قرار گرفته است و اين خود نشانگر اهميت اين پديده در میان مردم ماست.
تاثير و نقش وبلاگ
به برآورد پژوهشگران، وبلاگ فارسی در چند حوزه تأثیرگذار است. يکی از اين حوزهها سياست است که وبلاگنويسی سياسيون –درون حکومت و اپوزيسيون- و نيز فيلترينگ گستردهی وبلاگها خود اثبات این مدعاست. از لحاظ اطلاعرسانی نيز وبلاگ نقش بهسزايی در عرصههای مختلف –چون فرهنگ، سياست و اجتماع- ايفا کرده است، چه "قابلیت رسانهای" يکی از قابليتها و شاخصههای برجستهی وبلاگ است. در واقع وبلاگ کمک کرده است که بسياری از "اسرار مگو" و مطالبی که در رسانههای ديگر امکان نشر نمییافتند، منتشر شوند. اين امر هم به آگاهی جامعه یاری میرساند و هم بسياری از تابوهای دستوپاگير را میشکند.
پالودن زبان و بالندگی فکر نيز قابليت ديگری از وبلاگ است. تکلّفزدايی، دوری از حاشيهروی، بابکردن صراحت بيان و مختصر و مفيدگویی محصول وبلاگنویسی و تأثیر فراگير آن بر زبان ماست. هر چند از لحاظ دستوری و قواعد زبان بسياری از وبلاگها پايبندی کامل نشان نمیدهند، امّا تأثير محتوايی بر نثر و زبان فارسی و غنابخشيدن به فرم و طرز بيان و نزديککردن زبان محاوره به زبان کتابت، آثار مفيدی است که از وبلاگنويسی برجا میماند. ضمناً ارتباط مستقيم دو عنصر "فکر" و "زبان" ايجاب میکند که با تغيير هر يک، ديگری نيز در همان راستا دگرگون شود، بنابراين، زبان که صراحت و شفافيت بگيرد، ذهن نيز نظم میگیرد و فرد منظم میانديشد و اين، از گامهای اساسی به سوی توسعهی فرهنگ است. با درنظر گرفتن اين آثار و نیز بستر بیبديلی که وبلاگها برای ارتباطات انسانی مهيا کردهاند، میشود گفت که اين روند به دموکراتيکشدن زبان و جامعه خواهد انجاميد.
"پررنگشدن فرديت" خود اثری ديگر از آثار وبلاگنويسی است. وبلاگ اين امکان را به فرد میدهد که دغدغهها و منيات درونی و انديشهی خود را –بدون صافی- بيان کند و بازتاب آن را در مخاطبین خود ببيند. اين سير در بارورکردن انديشهی فرد و بالندگی و باروری شخصيتی و هويتی او نقش انکارناپذيری دارد. تولد فرديت افراد به مثابه قطعهای از پازل جامعه از ارکان مهم ساختن جامعهی مدنی است، زيرا فرد را در جايگاه تعيينکنندهی سرنوشت خويش مینشاند.
کارکرد ويژهی وبلاگ فارسی
کارکرد وبلاگ در حوزهی زبان فارسی با ديگر حوزههای زبانی فرق دارد. از آنجا که کارکرد وبلاگ ارتباط تام دارد به وضعیت و شاخصههای فرهنگی-اجتماعی-سياسی جامعهاش، به همين لحاظ وبلاگ فارسی وظايفی را بر دوش گرفته است که در ديگر حوزههای زبانی مشاهده نمیکنيم. مثلاً در مورد قضيهی ملّی "نام خليج فارس" وبلاگها نقشی بهغايت مهم در اطلاعرسانی و برانگيختن جامعه و حکومت ايفا کردند. در موارد ديگر از جمله مسئلهی رياست جمهوری يا همين قضیهی سد سيوند نيز نقش خبررسانی و ايجاد همآوايی در بين مردم بسيار مهم و به ظنی حتا ممتاز بوده است. به همين لحاظ، نقش کليدی و روبهرشد پديدهی وبلاگ فارسی در جامعهی امروز ما، بر کس پوشيده نيست.
سخن آخر
در بارهی وبلاگ فارسی و نقش آن در جامعهی ايران امروز بسيار بیش از اين میتوان گفت. نيز در ارتباط با سير رشد و فراگيری چشمگیر وبلاگهای فارسی لازم است پژوهشهای آماری و دقيق صورت گيرد که در حوصلهی اين مقال نيست. مهم اما گوشزد روز ميلاد و بهجاآوردن يادمان اين پديده است که حضور کوتاهمدت آن در پهندشت فرهنگ، اجتماع و سياست ايران -از لحاظ اثرگذاری و نقشی که ايفا کرده- با ديگر پديدهها غير قابل قياس است.
|
+| نوشته شده توسط آقا بد اخلاقه در جمعه 30 آذر1386 و ساعت 22:29
